सुकुम्बासी बस्तीको विद्यालय भत्काइयो, छैन अर्को विकल्प

सरकारले मध्यपुर थिमि–१ मनोहरा खोला किनारस्थित सुकुम्बासी बस्तीमा रहेको सामुदायिक विद्यालयमा डोजर चलाएपछि त्यहाँ अध्ययनरत विद्यार्थीहरूको बिचल्ली भएको छ । सार्वजनिक र सरकारी जग्गामा बनेका अवैध बस्ती हटाउने अभियानअन्तर्गत सरकारले गत शनिबार, आइतबार र सोमबार मनोहरा किनारमा डोजर चलाएर सुकुम्बासी बस्तीका ८ सय १० घर टहरासँगै सरस्वती आधारभूत विद्यालय भवन पनि भत्काएपछि विद्यार्थीहरूको बिचल्ली भएको हो ।

विद्यालय भनेको भवन मात्र होइन, बालबालिकाको दोस्रो घर पनि हो । सरकारले घरसँगै विद्यालय भवन पनि भत्काइदिँदा बालबालिकालाई एकैपटक दोहोरो दुःख आइपरेको छ । आफूलाई माया गर्ने शिक्षकहरू, मिल्ने साथीसङ्गीहरू अनि आफ्ना यादहरू जोडिएको विद्यालय पुनः सञ्चालन होस् भन्ने विस्द्यार्थीहरूको चाहना छ ।

विद्यालय भवन भत्किँदा बालबालिकामा भावनात्मक असर देखिएको मध्यपुर थिमि नगरपालिकाका सामाजिक विकास महाशाखा प्रमुख ज्ञानेन्द्रप्रसाद भट्ट स्वीकार गर्दछन् । ‘बस्ती उजाडिएको छ, विद्यालय भवन ढलेका छन्, विद्यार्थीहरू अरू विद्यालयमा नजाने जिद्दी गरिरहेका अभिभावकहरूले गुनासो गरिरहनुभएको छ,’ भट्टले भने ।

२०६२ सालमा स्थापित श्री सरस्वती आधारभूत विद्यालय सुकुम्बासी बस्तीमा रहे पनि यो वडा नम्बर १ कै एकमात्र सामुदायिक विद्यालय हो । वडामा निजी विद्यालयहरू भए पनि त्यसको शुल्क तिर्न नसक्ने अभिभावकको एकमात्र सहारा बनेको थियो श्री सरस्वती आवि । २०७२ सालको महाभूकम्पले क्षति पुर्‍याएपछि पुनर्निर्माण प्राधिकरणले करिब एक करोड लागतमा सुविधासम्पन्न भवन खडा गरिदिएको थियो । आकर्षक विद्यालय भवन भएकाले सुकुम्बासी बस्ती बाहिरबाट पनि एक सय बढी बालबालिका यहाँ अध्ययनरत थिए ।

विद्यालयमा १५ जना शिक्षक कर्मचारीको दरबन्दी रहेको विद्यालयकी प्रधानाध्यापक इन्दिरा महत बताउँछिन् । उनीहरू पनि विद्यालयको चिन्ताले विक्षिप्त बनेका छन् । मंगलबार नगरपालिकाले छलफलमा बोलाउँदा प्रधानाध्यापक महत डाँको छोडेरै रोइन् । निजी विद्यालयसँग प्रतिस्पर्धा गरी २ सय ८० विद्यार्थी बनाउन विद्यालयले गरेको मिहिनेत उनले सम्झिइन् । सिला खोजे झैं घरघर पुगेर बटुलेका विद्यार्थीको पछिल्लो शैक्षिक प्रगति साथै, विद्यार्थी र अभिभावकसँगको सम्बन्धलाई सम्झँदै उनले आँसु खसाली रहँदा बैठकको वातावरण मार्मिक बनेको थियो ।

बैठकमा प्रधानाध्यापक महतले आधाजसो विद्यार्थीका अभिभावक सम्पर्कमा रहेकाले आफ्ना विद्यार्थीलाई सँगै पठाउने वातावरण बनाइदिन नगरपालिकालाई अनुरोध गरिन् । सरकारले विद्यालय भवन बनाइदिनुपर्ने भन्दै उनले विद्यालय व्यवस्थापन समिति र नगरपालिकाले सोका लागि संघीय सरकारलाई ध्यानाकर्षण गराउनुपर्नेमा जोड दिइन् ।

मध्यपुर थिमि नगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख विजयकृष्ण श्रेष्ठले सरस्वती आधारभूत विद्यालयलाई ब्युँताउन सकिने बताएका छन् । विद्यालयका शिक्षक कर्मचारीलाई वडामै हाजिरीको व्यवस्था मिलाइएको र विद्यार्थीको अवस्था र भर्ना हुन चाहनेको तथ्यांक संकलन गर्ने जिम्मेवारी दिइएको उनले जानकारी दिए । अर्को विद्यालयमा मर्जर गर्ने वा यसलाई पुनर्जीवन दिने भन्ने विकल्पमा छलफल भइरहेको उनको भनाइ छ ।

शिक्षा अधिकार अभियन्ता सुदर्शन सिग्देल वडाकै एक्लो सामुदायिक विद्यालयलाई अन्य वडामा रहेको विद्यालयमा गाभ्नु नहुने तर्क गर्छन् । नजिकको विद्यालयमा पढ्न पाउनुपर्ने बालबालिकाको अधिकार शिक्षा नियमावली २०५९ र अनिवार्य तथा निःशुल्क शिक्षा ऐन, २०७५ ले सुनिश्चित गरेको अन्नपूर्ण पोस्टलाई उनले प्रतिक्रिया दिए। वडाभित्रै हिँडेर आधा घण्टाभन्दा कमको दूरीमा विद्यालयको वैकल्पिक व्यवस्था गर्न शिक्षा सरोकारवालाले सुझाव दिएका छन् । अन्नपूर्णपोस्ट